NL Language

EN
DE

Scheepswrakken: een tijdcapsule vol verhalen

Het ter ziele gaan van tjalk De Zeehond

 

Daar waar nu Flevoland ligt, ging honderd jaar geleden de Zuiderzee flink tekeer. Er vergingen dan ook regelmatig schepen in dit gebied. Bij het droogleggen van de Zuiderzee kwamen deze scheepswrakken boven water. Ze bevatten veel informatie over onze geschiedenis. Hier het verhaal van een schippersfamilie uit Groningen.


 

Een nieuw schip

Albertus Koerts is een doorgewinterde scheepsbouwer. Hij heeft veel ervaring, een uitstekend timmersmansoog en een goed bewaard familiegeheim. Zonder gebruik te maken van tekeningen voltooit Koerts in 1878 het bouwen van de tjalk ‘De Zeehond’. Dit vaartuig schenkt hij vol trots aan zijn dochter Annechien en haar kersverse echtgenoot Willem.

 

Schippersfamilie in zwaar weer

Annechien Koerts en Willem Venema leven samen met hun drie kinderen en hun knecht als schippersfamilie op de tjalk ‘De Zeehond’. De ‘Zeehond’ is een schip van 23 meter lang en zo’n vier en halve meter breed. De woonruimte op het achterschip is erg klein gehouden zodat er veel ruimte overblijft voor de ladingen. Ze wonen, werken en leven op dit door hun (groot)vader gebouwde schip.

 

Het brood komt op de plank door het vervoer van vrachten over het water. Op een keer gaat de reis van Overijssel naar Amsterdam. In het Overijsselse Zwartsluis wordt er geladen: veertigduizend rode veldovenstenen. Dat is veel. Willem laat meer stenen op het schip toe dan verantwoord is. Dat moet kunnen, denkt hij. Met zijn schip vaart hij over de Zuiderzee naar Amsterdam. Het is 1886.

 

Midden op de Zuiderzee is het echter zwaar weer. Het stormt zo hard dat de golven aan boord slaan. De lading stenen neemt vocht op. Hierdoor wordt het gewicht op de tjalk zwaarder en zwaarder. Er breekt paniek uit. Willem en de knecht proberen met man en macht te redden wat er te redden valt. Ze gooien grote delen van de lading stenen overboord, om het schip lichter te maken. Tevergeefs. Het schip zinkt. Annechien, Willem, hun kinderen en de knecht nemen de reddingssloep. Daar drijven ze, op de woeste Zuiderzee. Ze zien hun hele hebben en houden ter ziele gaan.

 

De bemanning van een Kamper vissersboot pikt ze op en brengt ze naar de vaste wal. Het schip van de familie Venema is niet verzekerd. Geld voor een nieuw schip is er niet. Albertus Koerts is zwaar teleurgesteld in het slordige werken van zijn schoonzoon en het verlies van de door hem gemaakte ‘Zeehond’.  Annechien en Willem vertrekken met hun gezin naar Amsterdam waar Willem stoker wordt bij de Wester Suiker Raffinaderij.

 

De onschatbare waarde van wrakken

Het wrak van ‘De Zeehond’ wordt in 1967 gevonden bij het leggen van drains op een kavel ter hoogte van Lelystad. Er wordt verkenning uitgevoerd en in 1972 wordt het schip opgegraven. In 1990 wordt het op de vindplaats van een overkapping voorzien. In het voorjaar van 2009 wordt het schip met de overkapping verplaatst naar het Nationaal Scheepsarcheologisch Depot van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Lelystad.

 

Scheepswrakken vormen een informatiebron van onschatbare waarde. Een goed bewaard scheepswrak is een soort tijdcapsule: de overblijfselen vertellen ons het verhaal van het schip en de bemanning op het moment van vergaan. Op die manier krijgen we inzicht in de techniek van scheepsbouw en in het leven van de opvarenden aan boord op een bevroren moment in de tijd.

 

Op de voormalige bodem van de Zuiderzee worden nog steeds scheeps- en vliegtuigwrakken gevonden. De vindplaatsen worden in Flevoland gemarkeerd met een zogenaamde ‘wrakkenpaal’. Een blauw-rood gestreepte paal met daarop een rood icoontje van een schip of vliegtuig. Op de sites van FlevolanderfgoedStichting OngelandVergane Schepenscheepsarcheologie kun je meer informatie vinden over de ruim 400 vindplaatsen van vliegtuig- en scheepswrakken. Bij Batvialand vind je een schat aan informatie over schepen en het Zuiderzeeproject.

 

Delen

Meer verhalen

1. Van Zuiderzee naar (IJssel) Meer

1. Van Zuiderzee naar (IJssel) Meer

2. Plan-Lely

2. Plan-Lely

3. De Zuiderzeewet en de Zuiderzeewerken

3. De Zuiderzeewet en de Zuiderzeewerken

4. Uitvoering van de Zuiderzeewerken

4. Uitvoering van de Zuiderzeewerken

5. De regio van IJsselmeer verandert

5. De regio van IJsselmeer verandert